تبلیغات
هادی اندیشه - هدایت
علی (ع) فرمودند: کسی که خود راگرامی دارد،هوا وهوس را خوار شمارد.

هدایت

جمعه 9 اسفند 1392 01:21 ب.ظ

نویسنده : ali m

 [سوره البقرة (2): آیه 215]

یَسْئَلُونَكَ ما ذا یُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیْرٍ فَلِلْوالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبِینَ وَ الْیَتامى وَ الْمَساكِینِ وَ ابْنِ السَّبِیلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ (215)

ترجمه:

215- از تو سؤال مى‏كنند چه چیز انفاق كنند؟ بگو:" هر خیر و نیكى (و سرمایه سودمند مادى و معنوى) كه انفاق مى‏كنید، باید براى پدر و مادر و نزدیكان و یتیمان و مستمندان و درماندگان در راه باشد." و هر كار خیرى كه انجام دهید، خداوند از آن آگاه است. (لازم نیست تظاهر كنید، او مى‏داند).

                                     ادامه مطلب را در ادامه مطلب بخوانید

شان نزول:

" عمرو بن جموح" پیر مردى بزرگ و ثروتمند بود به پیامبر عرض كرد: از چه چیز صدقه بدهم و به چه كسانى؟

آیه فوق نازل شد و به او پاسخ گفت «1».

تفسیر: از چه چیز باید انفاق كرد؟

در قرآن مجید آیات فراوانى- مخصوصا در سوره بقره- درباره انفاق و بخشش در راه خدا آمده است و براى این كار پاداشها و فضیلتهاى بزرگى ذكر شده همین امر سبب مى‏شد كه درباره جزئیات این كار از پیامبر سؤال كنند و بدانند از چه چیزهایى و در مورد چه كسانى انفاق كنند؟

لذا در آیه مورد بحث مى‏فرماید:" از تو سؤال مى‏كنند چه چیز را انفاق كنند" (یَسْئَلُونَكَ ما ذا یُنْفِقُونَ).

سپس مى‏افزاید" بگو هر خیر و نیكى (و هر گونه سرمایه سودمند مادى و معنوى) كه انفاق مى‏كنید براى پدر و مادر و نزدیكان و یتیمان و مستمندان و واماندگان در راه باید باشد" (قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیْرٍ فَلِلْوالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبِینَ وَ الْیَتامى وَ الْمَساكِینِ وَ ابْنِ السَّبِیلِ).

مسلما ذكر این پنج طایفه به عنوان بیان مصداقهاى روشن است و گر نه منحصر به آنها نمى‏باشد بنا بر این پاسخ آنها در حقیقت این است كه هم اشیایى كه از آن انفاق مى‏كنند دایره وسیعى دارد و هم كسانى كه به آنها انفاق مى‏شود.

در مورد اول با ذكر كلمه" خیر" كه هر نوع كار و مال و سرمایه مفیدى را شامل مى‏شود پاسخ كامل و جامعى به سؤال آنها داده شده و حتى امور معنوى همچون علم را نیز در بر مى‏گیرد، هر چند مصداق مهم آن در مورد انفاق، اموال است.

و در مورد دوم در عین گسترده بودن مورد انفاق اولویتها نیز بیان شده است مسلما پدر و مادر و سپس نزدیكان نیازمند در این مساله اولویت دارند و بعد از آنها یتیمان و سپس نیازمندان و حتى كسانى را كه ذاتا فقیر نیستند ولى بر اثر حادثه‏اى مثل تمام شدن مخارج در سفر نیازمند شده‏اند شامل مى‏شود.

در پایان آیه مى‏فرماید:" و هر كار خیرى انجام مى‏دهید خداوند از آن آگاه است" (وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ).

لزومى ندارد تظاهر كنید، و مردم را از كار خویش آگاه سازید، چه بهتر كه براى اخلاص بیشتر انفاقهاى خود را، پنهان سازید، زیرا كسى كه پاداش مى‏دهد از همه چیز با خبر است، و كسى كه جزا به دست اوست حساب همه نزد اوست.

جمله" وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ" معنى وسیعى دارد كه تمام اعمال خیر را شامل مى‏شود نه تنها انفاق در راه خدا كه هر كار نیكى را خداوند مى‏داند، مى‏بیند و پاداش خیر مى‏دهد.

نكته: هماهنگى سؤال و جواب در آیه‏

بعضى تصور كرده‏اند كه سؤال كنندگان در این آیه، از اشیایى كه انفاق باید كرد، پرسش كرده‏اند، ولى جواب از مصارف و كسانى كه مورد انفاق قرار مى‏گیرند داده شده، و این به خاطر این است كه شناخت مورد، مهمتر بوده است. ولى این یك اشتباه است زیرا قرآن هم پاسخ از سؤال آنها داده و هم موارد انفاق را روشن ساخته است و این از فنون فصاحت است كه هم پاسخ سؤال داده شود و هم به مساله مهم دیگرى كه مورد نیاز بوده اشاره شود.

به هر حال جمله" ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیْرٍ" (آنچه از نیكیها انفاق مى‏كنید) مى‏گوید:

انفاق از هر موضوع خوبى مى‏تواند باشد، و تمام نیكیها را شامل مى‏شود، خواه از اموال باشد یا خدمات، از موضوعات مادى باشد یا معنوى.

در ضمن تعبیر" خیر" آن هم به صورت مطلق، نشان مى‏دهد كه مال و ثروت ذاتا چیز بدى نیست، بلكه یكى از بهترین وسایل خیر است، مشروط به اینكه به نیكى از آن بهره گیرى شود.

و نیز تعبیر به" خیر" ممكن است به این نكته هم اشاره داشته باشد كه انفاقها باید از هر گونه منت و آزار و كارهایى كه حیثیت اشخاص مورد انفاق را مخدوش مى‏كند، بركنار باشد به طورى كه بتوان به عنوان" خیر" مطلق از آن یاد كرد.

مجمع البیان، جلد 1 و 2 صفحه 309 و روح المعانى، جلد 2 صفحه 91 و تفسیر كبیر، جلد 6 صفحه 23. [.....]

تفسیر نمونه، ج‏2، ص: 104


دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: جمعه 9 اسفند 1392 01:30 ب.ظ